Da đầu ngứa, bong vảy trắng rơi đầy vai áo là chuyện nhiều người gặp. Nhưng không phải cứ thấy vảy trắng là gàu. Có trường hợp là nấm da đầu, một vấn đề khác hẳn và cần bác sĩ da liễu xử lý chứ không phải cứ đổi dầu gội là xong. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu gàu và nấm da đầu khác nhau ra sao, nhìn vào đâu để đoán, và khi nào thì nên đi khám thay vì tự xoay xở ở nhà.
Gàu và nấm da đầu khác nhau như thế nào?
Nói ngắn gọn: gàu là tình trạng da đầu bong tróc do quá trình thay tế bào diễn ra nhanh bất thường, còn nấm da đầu là một bệnh nhiễm do vi nấm gây ra trên da đầu. Một bên là rối loạn của chính làn da, một bên là có tác nhân từ bên ngoài.
- Vảy: gàu thường là vảy nhỏ, mỏng, màu trắng hoặc hơi ngà, rơi rải rác. Nấm da đầu hay tạo mảng vảy dày, có thể kèm vùng da đỏ ranh giới rõ.
- Vị trí: gàu rải đều khắp da đầu. Nấm thường khu trú thành từng đám tròn hoặc bầu dục.
- Tóc: gàu ít khi làm tóc gãy tại gốc. Nấm có thể làm tóc trong vùng tổn thương gãy sát chân, để lại mảng thưa thấy rõ.
- Cảm giác: gàu gây ngứa nhẹ tới vừa. Nấm thường ngứa nhiều hơn, đôi khi đau hoặc có mùi.
- Diễn tiến: gàu lên xuống theo thời tiết và cách chăm sóc. Nấm có xu hướng lan rộng dần nếu không được bác sĩ xử lý.
Đây là những dấu hiệu để bạn hình dung, không phải để tự kết luận. Chỉ bác sĩ da liễu mới xác định chính xác bằng thăm khám và xét nghiệm khi cần.
Gàu là gì, tại sao lại có gàu?
Tế bào da đầu luôn được thay mới. Bình thường quá trình này diễn ra âm thầm. Khi tế bào chết bong ra nhanh và nhiều hơn mức thường, chúng kết dính lại thành mảng đủ lớn để mắt nhìn thấy, đó là gàu.
Những nguyên nhân thường gặp
- Da đầu quá khô, nhất là mùa lạnh hoặc ngồi phòng điều hòa nhiều.
- Da đầu tiết dầu mạnh, tạo môi trường cho vi nấm men vốn có sẵn phát triển quá mức.
- Gội quá thưa khiến dầu và tế bào chết tích tụ, hoặc gội quá nhiều làm mất cân bằng độ ẩm. Bạn có thể xem thêm nên gội đầu mấy lần một tuần để chọn tần suất hợp với mình.
- Xả chưa sạch dầu gội, còn cặn đọng lại trên da đầu.
- Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, ăn uống thất thường.
Nấm da đầu là gì? Dấu hiệu nhận biết
Nấm da đầu là tình trạng vi nấm phát triển trên da đầu và chân tóc. Khác với gàu, đây là một bệnh nhiễm, nghĩa là có tác nhân cụ thể và cần bác sĩ kê hướng xử lý phù hợp.
Dấu hiệu nên nghĩ tới nấm hơn là gàu thường: mảng vảy dày đóng thành đám, vùng da đỏ ranh giới rõ, tóc gãy sát chân tạo mảng thưa, ngứa dai dẳng, đôi khi nổi hạch sau gáy hoặc có mụn mủ nhỏ. Nếu người nhà dùng chung lược, khăn, mũ mà cùng bị thì khả năng là nấm càng cao.
Gàu có phải nấm không?
Đây là chỗ dễ nhầm nhất. Trên da đầu người bình thường vẫn có sẵn một loại vi nấm men. Khi da đầu tiết nhiều dầu, loại nấm men này phát triển mạnh hơn và góp phần làm bong vảy. Nói cách khác, gàu thường có liên quan tới vi nấm men, nhưng không giống bệnh nấm da đầu do vi nấm sợi gây ra.
Cách phân biệt thực tế: gàu thường đáp ứng khá nhanh khi bạn chỉnh lại cách gội và chăm sóc, còn nấm da đầu thì không, thậm chí lan rộng thêm dù bạn đã đổi vài loại dầu gội.
Gàu có gây rụng tóc không, có lây không?
Bản thân gàu không trực tiếp làm tóc rụng. Nhưng ngứa khiến bạn gãi nhiều, móng tay làm xước da đầu và tác động lên chân tóc, lâu ngày tóc dễ gãy rụng hơn. Nếu bạn thấy tóc rụng nhiều đi kèm da đầu yếu, tham khảo thêm bài chăm sóc tóc rụng và da đầu yếu.
Về khả năng lây: gàu thông thường không lây từ người này sang người khác. Ngược lại, nấm da đầu có thể lây qua dùng chung lược, khăn, mũ, gối, hoặc tiếp xúc với vật nuôi mang nấm. Đây là một lý do nữa để không xem nhẹ khi nghi ngờ nấm.
Có nên gãi, cạy hay cạo gàu không?
Không nên. Gãi mạnh hay dùng móng tay cạy mảng gàu sẽ làm trầy da đầu, tạo cửa ngõ cho vi khuẩn và khiến tình trạng nặng thêm. Nhiều người thấy cạy ra được mảng lớn thì thấy đã, nhưng vài ngày sau vảy quay lại dày hơn kèm da đầu rát.
Thay vào đó, hãy massage nhẹ bằng đầu ngón tay khi gội để làm mềm và lấy đi tế bào chết một cách từ tốn. Tham khảo cách làm trong bài massage da đầu đúng cách. Khi chải tóc cũng nên nhẹ tay, bạn xem thêm chải tóc đúng cách không gãy rụng.
Tại sao bị gàu mảng, gàu ống, gàu nhiều sau khi gội đầu?
Gàu mảng là khi vảy kết lại thành từng đám lớn thay vì bong lấm tấm, thường gặp ở da đầu dầu hoặc khi tế bào chết tích tụ lâu ngày. Gàu ống là những vảy bám quanh sợi tóc gần chân tóc, trông như một đoạn ống nhỏ, đây là dấu hiệu nên đi khám vì có thể liên quan tới nấm.
Còn chuyện gàu nhiều hơn ngay sau khi gội thường do ba lý do: xả chưa sạch nên cặn dầu gội khô lại thành vảy, nước quá nóng làm da đầu khô, hoặc bạn sấy sát da đầu ở nhiệt độ cao. Nếu da đầu bạn thiên dầu, xem thêm tóc bết dầu phải làm sao.
Khi nào nên đi khám bác sĩ da liễu?
Nên đi khám nếu gặp một trong các tình huống sau: da đầu đỏ thành mảng ranh giới rõ, tóc gãy sát chân tạo vùng thưa, có mụn mủ hoặc chảy dịch, nổi hạch sau gáy, ngứa dữ dội ảnh hưởng giấc ngủ, hoặc không cải thiện sau vài tuần dù đã chỉnh cách gội. Trẻ nhỏ có vảy da đầu kèm rụng tóc thành đám cũng nên được bác sĩ xem sớm. Bạn có thể tham khảo thêm thông tin chuyên môn từ Bệnh viện Da liễu Trung ương.
Chăm sóc da đầu đúng cách mỗi ngày
Với gàu thông thường, phần lớn cải thiện đến từ thói quen chứ không từ một sản phẩm thần kỳ: gội với nước ấm vừa phải, xả thật kỹ, massage nhẹ thay vì cào, hạn chế sấy nóng sát da đầu, ngủ đủ và giảm căng thẳng. Nếu bạn hay bị da đầu khô ngứa, đọc thêm bài da đầu khô ngứa gàu.
Ở Nhật Tâm Hair Salon, khách tới với da đầu nhiều vảy và ngứa sẽ được thợ xem trực tiếp tình trạng da đầu, làm sạch nhẹ nhàng và tư vấn cách chăm tại nhà. Nếu có dấu hiệu nghi ngờ nấm, chúng tôi khuyên khách đi khám bác sĩ da liễu trước rồi hãy quay lại làm dịch vụ. Bạn cũng có thể tham khảo dịch vụ gội đầu dưỡng sinh để thư giãn và làm sạch da đầu đúng cách. Trường hợp da đầu bết nhanh, nhiều cặn bám ở chân tóc thì liệu trình scalp treatment đi sâu hơn ở phần làm sạch và cân bằng da đầu.
Câu hỏi thường gặp
Gàu nhiều có sao không?
Gàu nhiều chủ yếu gây khó chịu và mất tự tin, không nguy hiểm. Nhưng nếu kèm ngứa dữ dội, da đỏ thành mảng hoặc tóc gãy sát chân thì không nên chủ quan, hãy đi khám để loại trừ nấm da đầu.
Gội đầu mỗi ngày có hết gàu không?
Không hẳn. Gội mỗi ngày có thể giúp da đầu dầu bớt bí, nhưng với da đầu khô lại dễ làm mất độ ẩm và bong vảy nhiều hơn. Quan trọng là chọn tần suất hợp với loại da đầu và xả cho thật sạch.